Trung Thu là ngày mấy? 8 Hoạt động ý nghĩa Tết trung thu
Góc Tử Vi

Trung thu ngày mấy? Nguồn gốc, ý nghĩa và những hoạt động thú vị trong ngày lễ trung thu

Tết Trung thu là ngày 15/8 Âm Lịch hàng năm. Vào ngày Tết này, không khí nhộn nhịp, vui tươi cùng các hoạt động rước đèn, múa lân, phá cỗ diễn ra ở hầu khắp mọi nơi. Đó được coi là những phong tục mang nhiều ý nghĩa trong văn hóa Việt Nam.

Để hiểu hơn về nguồn gốc, ý nghĩa cũng như các hoạt động của ngày Tết này, mời quý bạn đọc theo dõi bài viết dưới đây!

1. Trung thu ngày mấy?

Trung thu là ngày Rằm tháng 8 Âm Lịch hàng năm

(Trung thu là ngày Rằm tháng 8 Âm Lịch hàng năm.)

Hàng năm, Trung thu được tổ chức vào ngày Rằm tháng Tám Âm Lịch, ngày mà mặt trăng tròn và sáng nhất. Đây cũng là thời điểm mà vụ mùa được thu hoạch xong xuôi và người dân cùng nhau tổ chức lễ hội.

Do quy ước theo lịch Âm nên Trung thu mỗi năm sẽ không là một ngày cố định trong lịch Dương. Năm 2021, Trung thu sẽ rơi vào ngày 21 tháng 9 theo dương lịch.

2. Nguồn gốc Tết Trung thu – Tết Trung thu bắt đầu từ đâu?

Truyền thuyết Hằng Nga và Hậu Nghệ

(Truyền thuyết Hằng Nga và Hậu Nghệ.)

Cho đến nay, chưa có bằng chứng rõ ràng để xác định nguồn gốc chính xác của Tết Trung thu. Nhưng có ba câu chuyện gắn liền với ngày tết này được mọi người biết tới, đó là:

  • Vua Đường Minh Hoàng lên cung trăng

Vào đêm rằm tháng 8 Âm lịch năm 713-741, trời rất đẹp, trăng sáng và tròn. Vua Đường đang dạo chơi ở vườn Ngự Uyển thì gặp đạo sĩ La Công Viễn (hay còn gọi là Diệp Pháp Thiện). Đạo sĩ đã dùng phép tiên của mình để đưa nhà vua lên cung trăng thưởng ngoạn cảnh sắc.

Tại đó, nhà vua đã thưởng thức cảnh trí vô cùng bắt mắt cùng với âm thanh, ánh sáng và các nàng tiên nhẹ nhàng ca múa. Khi quay trở lại trần gian, nhà vua dường như vẫn còn vương vấn nên đã ra lệnh cho dân gian tổ chức ăn tiệc, rước đèn dưới trăng. Từ đó, ngày Rằm tháng 8 hàng năm Tết trung thu diễn ra như một phong tục dân gian.

  • Truyền thuyết Hằng Nga và Hậu Nghệ

Truyền thuyết dân gian kể lại răng, xưa kia có 10 mặt trời cùng chiếu xuống mặt đất khiến cho khắp nơi khô hạn, héo hon. Trước tình hình như vậy, có một vị anh hùng tên là Hậu Nghệ, đã treo lên núi Côn Lôn dùng nỏ thần bắn rơi 9 ông mặt trời. Với thần công lừng lẫy này, anh đã nhận được sự mến mộ của rất nhiều người.

Có nhiều chí sĩ đã đến gặp Hậu Nghệ tầm sư học đạo, trong đó, có một kẻ tâm địa không tốt tên là Bồng Mông. Một ngày kia, Hậu Nghệ tình cờ lên núi Côn Lôn gặp bạn và được Vương mẫu nương nương ban cho thuốc trường sinh bất tử, sẽ bay lên trời thành tiên sau khi uống. Thế nhưng không nỡ xa người vợ xinh đẹp Hằng Nga nên anh đã đưa cho vợ cất giữ thuốc ấy.

Không may, Bồng Mông nhìn thấy, nhân lúc Hậu Nghệ không có nhà đã đột nhập ép Hằng Nga đưa thuốc. Trong lúc ấy, không còn cách nào, Hằng Nga bèn lấy thuốc và uống ngay. Nhưng tình cảm vợ chồng vẫn lưu luyến nên nàng chỉ bay đến mặt trăng, gần nhân gian nhất rồi trở thành tiên.

Khi Hậu Nghệ về nhà thì Bồng Mông đã bỏ trốn. Nghe kể lại câu chuyện, anh đau lòng, ngửa cổ lên trời gọi tên vợ hiền. Lúc này, anh ngạc nhiên phát hiện ra trăng hôm nay sáng đặc biệt và còn có bóng hình Hằng Nga trong ấy.  Anh đã sai người lập hương án, bày đồ ăn, trái cây Hằng Nga thichs ở hoa viên để Hằng Nga nơi cung trăng nhớ tới chồng.

Từ đó, Tết trung thu xuất hiện và lan truyền trong dân gian. Người dân lần lượt bày lễ dưới trăng vào ngày rằm tháng 8 để cầu xin Hằng Nga ban những điều tốt đẹp.

  • Sự tích chú Cuội

Nguồn gốc Trung thu cũng gắn liền với sự tích Chú cuội. Truyện kể rằng, có chàng tiều phu tên là Cuội, một lần lên rừng tìm được cây đa quý có phép cải tử hoàn sinh. Nhờ cây đa này, Cuội đã cứu sống được nhiều người nên được mọi người yêu mến. Nhưng có một điều đặc biệt là phải luôn chăm sóc, tưới cây đa bằng nước sạch, nếu không cây sẽ biến mất.  

Một hôm, Cuội đi vắng nên đã dặn dò vợ thật kỹ về cây quý. Nhưng mắc tính hay quên, cô vợ đã tiểu vào gốc cây khiến cây bật gốc bay lên trời. Đúng lúc đó, Cuội trở về nhà nhưng trở tay không kịp, chỉ biết bám vào rễ cây, cùng cây bay lên cung trăng.

Từ đó, mỗi dịp Trung thu, nhìn lên mặt trăng, ta thường thấy có một vết đen rõ hình cây cổ thụ và một người ngồi dưới gốc cây. Dân gian lưu truyền lại, đó chính là hình tượng Chú cuội ngồi gốc cây đa.

Tuy nhiên, cũng có nhiều tài liệu ghi chép lại rằng Trung thu đầu tiên của nước ta bắt đầu từ thời Lý, vào năm 1121 tại kinh thành Thăng Long. Những hoạt động diễn ra trong ngày Tết này đã được lưu lại trên trống đồng Ngọc Lũ như một minh chứng thực tế về Trung thu tại Việt Nam.

3. Ý nghĩa Tết Trung thu

Nếu như Tết Thiếu Nhi 1-6 là dịp để chúng ta nhớ lại tuổi thơ của mình, dành tình cảm cho trẻ em thì ngày Tết Trung Thu cũng phần nào thể hiện ý nghĩa này. Trong ngày lễ, các bé sẽ được cha mẹ tặng đồ chơi, đưa đi rước đèn, phá cỗ, … dành sự quan tâm đặc biệt hơn.

Trung Thu còn được coi là ngày Tết đoàn viên

(Trung Thu còn được coi là ngày Tết đoàn viên.)

Bên cạnh đó, Tết trung thu diễn ra với nhiều ý nghĩa mang đậm nhân văn mà không hẳn ai cũng biết. Đây là ngày truyền thống để chúng ta bày tỏ sự biết ơn tới ông bà, cha mẹ. Các gia đình thường làm mâm cỗ cúng tổ tiên trước khi bày cỗ thưởng trăng.

Đây cũng được coi là ngày Tết đoàn viên bởi vào ngày này, ai cũng mong được về nhà, quây quần bên gia đình. Mọi người trong nhà sẽ cùng làm bánh, cùng phá cỗ và cùng thưởng trăng. Nhờ đó, tình cảm gia đình ngày càng khăng khít hơn.  

Bên cạnh gia đình, Tết trung thu cũng được coi là một trong những ngày để các tổ chức, công ty có thể bày tỏ sự tri ân, tình cảm gắn bó với các đối tác. Thông thường, họ sẽ gửi tặng nhau những hộp quà, hộp bánh trung thu thật ý nghĩa.

4. Những hoạt động trong ngày Tết Trung Thu tại Việt Nam

Nhiều hoạt động sôi nổi trong ngày Tết Trung thu

(Nhiều hoạt động sôi nổi trong ngày Tết Trung thu.)

Trong ngày Tết Trung thu, có rất nhiều hoạt động được diễn ra. Những hoạt động truyền thống đó là:

Chuẩn bị cỗ cúng gia tiên

Thông thường, lễ cúng gia tiên trong ngày này sẽ gồm có 2 loại đặc trưng của Trung thu đó là bánh nướng và bánh dẻo. Bên cạnh đó, sẽ có trà, rượu, gạo, muối, ngũ quả, trầu cau, hoa tươi. Ngoài ra, tùy vào điều kiện thực tế mà mỗi gia đình có thể làm thêm các món chay hoặc món mặn.

Rước đèn

Rước đèn là một phong tục có truyền thống từ nhiều năm. Thông thường, trẻ em sẽ là người cầm những chiếc đèn lấp lánh đi khắp thôn, xóm, khu phố hát hò vui chơi. Các loại đèn được sử dụng là đèn hình ông sao, đèn lồng đỏ, đèn cá chép hay đèn kéo quân.  

Múa lân

Múa lân là hoạt động phổ biến, thường diễn ra vào đêm ngày 14 hoặc 15 tháng 8 Âm lịch. Truyền thuyết kể lại rằng Lân vốn là con vật hung dữ nhưng nhờ có Phật Di Lặc sử dụng cỏ quý để thuần hóa nên đã biến thành con vật thân thiện với con người.

Chính vì vậy, trong khi múa lân, ta thường thấy một nhân vật đeo mặt nạ Phật Di Lặc, tay cầm quạt đi cùng. Đây cũng là hoạt động mang ý nghĩa trong việc xua đuổi điều không hay, mang lại may mắn, thịnh vượng cho mọi nhà.

Hát trống quân

Ở một số tỉnh miền Bắc của nước ta, tục lệ hát trống quân trong ngày Tết Trung thu được diễn ra hàng năm. Hát trống quân là hát đối đáp giữa nam và nữ với nhịp ba “thình, thùng, thình”. Tục lệ này luôn tạo ra sự thú vị và những tiếng cười vui vẻ.

Bày cỗ thưởng trăng

Mâm cỗ thưởng trăng sẽ không cần đặt lên ban thờ mà thường được đặt ở ngoài trời. Trọng tâm của mâm cỗ thường là chú chó làm bằng tép bưởi, xung quanh là hoa quả, bánh kẹo. Bánh nướng, bánh dẻo cũng là món không thể thiếu trong mâm cỗ thưởng trăng.

Loại hoa quả đặc trưng cho ngày Tết này là ngũ quả: Chuối, lựu, hồng, ba, bưởi. Tất cả sẽ được bày biện, trang trí thật đẹp mắt trên một chiếc bàn. Mọi người sẽ cùng thưởng trăng cho tới khi trăng lên đến đỉnh đầu thì phá cỗ.

Phá cỗ Trung thu

Sau khi cúng gia tiên, cúng thưởng trăng, cả gia đình sẽ quây quần bên nhau phá cỗ, ăn bánh, uống trà, ăn trái cây, ... Hoạt động này như một tinh thần chính của ngày lễ, tạo sự gắn kết, không khí đầm ấm cho mỗi nhà.

Cả gia đình cùng phá cỗ Trung thu

(Cả gia đình cùng phá cỗ Trung thu.)

Tặng quà Trung thu

Đây cũng là hoạt động không thể thiếu trong ngày Tết trung thu. Món quà không quá cầu kỳ, cao sang nhưng nó thắp lên ngọn lửa ấm áp, yêu thương trong cuộc sống. Thông thường, quà tặng cho trẻ em sẽ là các món đồ chơi, đèn ông sao, bánh kẹo. Quà tặng cho người lớn có thể là những chiếc bánh dẻo, bánh nướng truyền thống, trà, hoa quả hay quần áo, ...

Ngắm trăng

Xuất phát từ sự tích chú Cuội, ngắm trăng có thể coi là hoạt động không thể bỏ qua trong đêm Trung thu. Đây cũng là thời điểm trăng lên cao, sáng nhất, đẹp nhất, tạo cảm giác bình yên cho mỗi người.

5. Tết Trung Thu ở một số quốc gia khác

Trung thu đa phần diễn ra tại các quốc gia ở Đông Á và Đông Nam Á. Mỗi nước mang những nét đặc trưng riêng.

Ngày Tết Trung thu tại Việt Nam

(Ngày Tết Trung thu tại Việt Nam.)

Ở Hàn Quốc, Trung Thu còn được coi là lễ tạ ơn bởi thời điểm đó là lúc kết thúc mùa màng. Kỳ lễ này kéo dài 3 ngày. Người dân sẽ làm lễ, làm những món ăn truyền thống để bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên vì đã cho mùa màng tươi tốt.

Ở Nhật, Trung thu là lễ thưởng trăng, tôn vinh mặt trăng trong mùa thu. Họ sẽ tụ tập làm món bánh truyền thống và bày ở hiên nhà hoặc cửa sổ. Đặc biệt, nếu trẻ em tự ý đến ăn những chiếc bánh đó được coi là may mắn đã đến gõ cửa gia đình. Trong ngày này, cha mẹ người Nhật thường sắm những chiếc đèn lồng cá chép cho con tham gia lễ hội bởi nó mang ý nghĩa về lòng can đảm.

Với người Đài Loan, Tết Trung Thu là một trong những ngày nghỉ lễ chính thức. Họ thường tổ chức ăn uống ngoài trời, đặc biệt là nướng thịt để gia đình, bạn bè, đồng nghiệp gắn bó với nhau hơn.

Còn tại Việt Nam, các hoạt động ngày Tết Trung Thu cũng được tổ chức rất phong phú. Trước ngày Tết, phố phường, thôn xóm đã trở nên lung linh nhờ những sắc màu của chiếc đèn ông sao, đồ chơi trẻ em được bày bán. Các tổ chức, trường học hay khu dân cư phần lớn đều tổ chức “đêm hội trăng rằm” cho trẻ nhỏ với nhiều hoạt động sôi nổi. Và không thể thiếu được những mâm cỗ được bày biện đẹp mắt cùng tiết mục phá cỗ nhiều tiếng cười.

Mời bạn đọc quan tâm theo dõi thêm các ngày lễ trong năm ở Việt Nam tại bài viết: ''Đọc ngay để không bỏ lỡ những ngày lễ, Tết quan trọng ở Việt Nam và trên khắp thế giới''

Trên đây là những thông tin thú vị mà chúng tôi muốn chia sẻ với bạn đọc về ngày Tết Trung thu. Cho dù mỗi nước có một phong tục khác nhau nhưng không khí ấm cúng của gia đình, mọi người cùng nhau trò chuyện vui vẻ bên mâm cỗ luôn là điều mà bất cứ nơi đâu cũng hướng tới.

Chúc bạn có mùa Trung thu sắp tới trọn vẹn và tràn ngập yêu thương!